image
ساعاتی پیش از اجرای حکم یک نوجوان با محمد مصطفایی

«اعدام امیر، نقض آشکار حقوق بشر است»

14 Feb 2011

تاریخ انتشار: 03 اسفند 1387

http://zamaaneh.com/ardavan/2009/02/post_212.html

اردوان روزبه

a.roozbeh@radiozamaneh.com

هر بار بناست حکم اعدامی در ایران اجرایی شود انگار که در اردوگاه فعالان مدنی و آن‌هایی که نقض حقوق ‌بشر را رصد می‌کنند، ولوله می‌افتد. دست به کار می‌شوند. اطلاع‌رسانی و نامه‌های الکترونیکی تا بیانیه و تقاضای امضای اعتراض و نوشتن.

گاهی نمی‌توانم بفهمم چرا با این همه اعتراض، بسیاری از اعدام‌ها اتفاق می‌افتد. درست در شرایطی که امروز نگاه عمده سازمان‌های طرفدار حقوق بشر و فعال‌های بین‌المللی در این زمینه به دستگاه قضایی ایران است.

ایرانی که توافق‌نامه‌های منع خشونت علیه کودکان را امضا کرده است. ایرانی که در قوانین جاری‌اش با صراحت ذکر شده برای افراد زیر ۱۸ سال نباید حکم اعدام صادر شود و ایرانی که امروز علی‌رغم این‌که سخنگوی قوه قضاییه‌اش اعلام می‌کند که ما اعدام زیر سن قانونی نداریم شاهد آن هستیم که باز هم نوجوانی در معرض اعدام قرار دارد.

این‌بار امیر خالقی، نوجوانی است که در سن ۱۶ سالگی مرتکب قتل شده است و در روز چهارم اسفند‌ماه باید اعدام شود. این اعدام که در زمانی خلاف معمول اجرای اعدام‌ها در ایران قرار دارد، چرا که اجرای احکام قوه قضاییه چهارشنبه‌های پایان هر ماه را به اجرای احکام اعدام‌ها اختصاص می‌دهد، بار دیگر نگاه‌ها را سوی خود معطوف کرد.

نامه الکترونیکی محمد مصطفایی را که سوم اسفند در آخرین ساعات پیش از اعدام این نوجوان دریافت کردم، می‌گذارم:

امروز برای جلوگیری از حکم اعدام امیر ‌خالقی به هرجایی که فکرم می‌رسید رفتم، ولی متاسفانه در نهایت آقای مرتضوی توقف اجرای حکم را به آقای جعفرزاده، سرپرست دادسرای امور جنایی تهران محول نمود. امیدوارم این حکم اجرا نشود. امیر خالقی در زمانی که تنها ۱۶ سال داشت مبادرت به ارتکاب جرم آن هم در حالتی کاملن غیر ارادی نمود.

به نظر می‌رسد احتمال اجرای حکم بسیار وجود دارد بنابراین از تمام کسانی که دستی در مطبوعات دارند برای این‌که دیر نشود، این خواهش را دارم تا در مورد این موضوع اطلاع‌رسانی نمایند تا از این طریق اجرای حکم متوقف گرد

اما مصطفایی در گفت ‌و‌ گو با زمانه، آخرین وضعیت پرونده این متهم را این گونه توضیح می‌دهد:

امیر خالقی نوجوانی است که در سن ۱۶ سالگی در حالی که گویا مصلوب‌الاختیار بوده دوست خودش را بدون هیچ اراده و قصد قبلی با ضربه‌ی چاقو به قتل می‌رساند. آن‌طور که به من اطلاع دادند وکیل او هم بسیار پی‌گیر این موضوع بود که بتواند جان موکلش را از مرگ نجات بدهد.

اما علی‌رغم این‌که خیلی تلاش کرده است نتوانسته به این خواسته‌اش برسد. امیر خالقی متولد ۱۳۶۹ یعنی در حال حاضر ۱۸ ساله است. به این معنا، هنگامی که می‌خواهند حکم را برای این پسر اجرا کنند ۱۸ سال بیش‌تر ندارد.

ماجرای این قتل نیز به این صورت است که گویا هنگام ارتکاب جرم از الکل سفید استفاده کرده بود است و بدون با مقتول به صورت لفظی درگیر شده و در نهایت درگیری لفظی به فیزیکی منجر شده و بدون این‌که اراداه‌ی از خودش داشته باشد مرتکب قتل شده است.

در مورد پرونده‌ی امیر چند نکته حایز اهمیت است. این‌که از لحاظ قانونی کسی که مصلوب‌الاختیار باشد ـ از این بابت که الکل یا مشروب خورده باشد و نتواند بر اعمال خودش مسلط باشد ـ از نظر کیفری مسوولیتی نخواهد داشت (‌البته اگر این موضوع اثبات شود.)

در صورتی که وقتی امیر خودش را معرفی کرد این امکان وجود داشت که مرجع انتظامی یا مرجع قضایی از امیر آزمایش بگیرد و اثبات شود که آیا او از الکل استفاده کرده است یا خیر.

در صورتی که از همان زمانی که مرتکب جرم دست‌گیر شد، اعلام کرده بود که از مشروبات الکلی استفاده کرده و در نهایت بدون این‌که اراده‌ای داشته باشد این کار انجام شده است.

یکی از ایرادهایی که می‌توان به این‌گونه پرونده‌ها وارد آورد این است که اگر وکیل دادگستری از بدو امر در پرونده دخالت می‌کرد خیلی بهتر می‌توانست از موکل خود دفاع کند و امیر را که آن موقع ۱۶ ساله بوده از مرگ نجات دهد.

نکته‌ای که اهمیت بیشتری دارد سن این شخص در زمان ارتکاب جرم است. اگر ما فرض را بر این بگذاریم که امیر از الکل استفاده کرده ولی الکل وی را مصلوب‌الاختیار نکرده باشد باید ۱۶ سالگی‌اش را در نظر بگیریم، با توجه به این‌که به رشد عقلانیت نرسیده است، این دو می‌توانند در کنار همدیگر نتیجه‌ای را به دنبال داشته باشد که امیر در نهایت اراده‌ای نداشته به دلیل این‌که به رشد عقلانی نرسیده بود‌.

عدم تکامل رشد عقلانی و این‌که ایشان در آن شرایط مرتکب جرم شده است یکی از مواردی است که می‌تواند عدم مسوولیت کیفری این فرد را به اثبات برساند.

از طرفی هم نکته‌ی مهمی که همیشه به آن اشاره کردیم و مورد بحث قرار گرفته و در کشور ما حساسیت ایجاد کرده است موضوع ماده‌ی ۳۷ کنوانسیون حقوق کودک است که اعمال مجازات مرگ افراد زیر ۱۸ سال را منع کرده و شورای نگهبان هم هیچ‌گونه ایرادی بر این ماده‌ی قانونی نگرفته است.

به نظر من اگر حکم این شخص و کسانی که مثل ایشان هستند در زمانی که سنشان کمتر از ۱۸ سال است مرتکب جرم شدند اجرا شود اجرای این حکم برخلاف قانون بوده. قانونی که مجلس شورای اسلامی به تصویب رسانده و شورای نگهبان هم تایید کرده است.

می‌توانم بگویم که اجرای این حکم یکی از موارد آشکار نقض حقوق بشر خواهد شد. به هر حال زمانی که برای اجرای حکم از قبل اعلام کرده بودند روز یک‌شنبه چهارم اسفند‌ماه است.

البته به طور کلی روزهای چهارشنبه هر ماه دایره‌ی اجرای احکام، احکام مربوط به اعدام و قصاص را اجرا می‌کند. ولی در این مورد زمانی که برای آن در نظر گرفته‌اند و به وکیل محکوم‌ علیه هم ابلاغ شده است، روز چهارم اسفند است.

 
کلیدواژه ها: , , , , ,

نظر شما چیست؟

image
image
image
image
image
image
image
image
image