image
گفت‌و‌گوی روز-احمد باطبی در گفت‌و‌گو با رادیو کوچه

«برای برخی حقوق بشر تجارت شده است»

9 Feb 2011

تاریخ انتشار: 23 دی 1389

http://radiokoocheh.com/article/82177

رادیو کوچه

در هفته‌های اخیر احکام متفاوتی از سوی قوه‌قضاییه جمهوری اسلامی برای تعدادی از فعالان سیاسی و حقوق بشر از جمله اعدام، حبس‌های تعزیری و تعلیقی صادر شده که در این بین می‌توان به اجرای حکم اعدام فعالان سیاسی، آقایان صارمی و سیادت و هم‌چنین صدور حکم حبس برای فعالان حقوق بشر، خانم‌ها ستوده و نظر‌آهاری اشاره کرد.

برخوردی که همیشه در ارتباط با فعالان حقوق بشر در سیستم قضایی و نهاد امنیتی می‌شود، مشابه با برخوردی است که با یک فعال سیاسی می‌شود. اگر قیاس کنیم، فعالیت یک فعال حقوق بشر و میزان مجازاتی که در دادگاه برایش تعیین می‌شود، و بر فرض با یک فعال سیاسی که فعالیتش در راستای رویارویی و برای نهاد قدرت یکی است در صورتی که فعال حقوق بشر بر خلاف یک فعال سیاسی بر مبنای کسب قدرت و منافع فعالیت نمی‌کند و در جهت احقاق حقوق انسانی و بهتر شدن شرایط زیست انسان‌ها فعالیت می‌کند اما در سیستم قضایی جمهوری اسلامی، احکام این دو با یک نگاه مشترک صادر می‌شود.

از سویی دیگر در بین خود این فعالان نیز تعریف درست و دقیقی در رابطه با فعالان سیاسی و حقوق بشر وجود ندارد. برخی از افرادی که وارد عرصه حقوق بشر می‌شوند به این مسئله به‌عنوان یک جنبه مادی نگاه می‌کنند. که این نگاه مورد نقد برخی از فعالان است.

پس از صدور این احکام و جریان‌های این‌چنینی به‌طور معمول انعکاس‌های بین‌المللی وجود دارد اما به نظر می‌رسد که روی‌کردهای انعکاس بین‌المللی در رابطه با اعدام‌های اخیر چندان جدی نبوده ‌است

پس از صدور این احکام و جریان‌های این‌چنینی به‌طور معمول انعکاس‌های بین‌المللی وجود دارد اما به نظر می‌رسد که روی‌کردهای انعکاس بین‌المللی در رابطه با اعدام‌های اخیر چندان جدی نبوده ‌است.

احمد باطبی، فعال حقوق بشر ایرانی، مقیم آمریکا است. او از دانش‌جویانی بود که در وقایع هیجده تیر ۱۳۷۸ برای چندمین بار بازداشت و به‌دلیل چاپ عکسش روی جلد مجله «اکونومیست» و دریافت حکم اعدام از دادگاه انقلاب به‌خاطر این عکس شهرت پیدا کرد. عکس وی در رسانه‌های گوناگون به عنوان نماد جنبش‌های دانش‌جویی ایران معرفی شده‌است.

این فعال حقوق بشر با حضور در رادیو کوچه به روشن‌کردن برخی زوایای مبهم درخصوص تفاوت‌های فعالان سیاسی و فعالان حقوق بشری و هم‌چنین انتقاد از احکام صادر‌شده از سوی دست‌گاه قضایی جمهوری اسلامی برای این فعالان می‌پردازد‌.

آقای باطبی در پی اعدامهایی که به تازگی در ایران داشتیم و توجه جامعه جهانی به آنها، یکباره احکام بسیاری از فعالان مدنی و فعالان حقوق بشر از جمله «شیوا نظر‌آهاری» و چند فعال دیگر هم صادر شده است. تحلیل خود را در ارتباط با نحوه‌ی صدور این احکام، برنامه‌ریزی و هدفی که در آن دنبال شده را بیان کنید.

برخوردی که با فعالان حقوق بشر در سیستم قضایی و نهاد امنیتی می‌شد، مشابه برخوردی بود که با یک فعال سیاسی می‌شود. اگر فعالیت فعالان حقوق بشر را با یک فعال سیاسی که فعالیت او در راستای تقابل، رویارویی و درگیری برای نهاد قدرت است قیاس کنید‌، میزان مجازاتی که در دادگاه برای او تعیین می‌شود یکی است.  فعال حقوق بشر برخلاف فعال سیاسی برمبنای کسب قدرت و یا منافع  فعالیت نمی‌کند بلکه در جهت احقاق حقوق انسانی و به‌تر شدن شرایط زیست انسان‌ها فعالیت می‌کند اما در سیستم قضایی ایران مجازات این دو به یک صورت است.

بر همین مبنا می‌بینیم که در هفته‌های اخیر تعدادی از فعالان حقوق بشر و چهره‌های سرشناس این حوزه  صرفن به جهت فعالیت‌های حقوق بشری خود به زندان‌های طولانی‌مدت محکوم می‌شوند. نکته حائز اهمیت از دید من تاثیری است که این دست‌گیری‌ها بر فرآیند حقوق بشر، گزارش‌گری و بهبود وضعیت حقوق بشر می‌گذارد. عموم کسانی که دست‌گیر می‌شوند افراد باسابقه‌ای در این حوزه هستند.

کسانی که اخیرن دست‌گیر شدند جزو معدود افرادی بودند که مدت‌ها در ده سال گذشته در حوزه‌ی حقوق بشر در زمینه‌ی گزارش‌گری و مستند‌سازی فعالیت کردند و به استانداردها و قوانین حقوق بشری که در دنیا شناخته شده است آشنا بودند. با وجود این‌که در ایران منبع و نهاد آموزشی و یا منابعی که  مباحث تئوریک در حوزه‌ی حقوق بشر را تامین کند نداریم، این افراد با وجود این نقایص کار کرده بودند تا توانستند خود را به حد استاندارد فعال حقوق بشر برسانند و با حذف، حاشیه رانده شدن و یا زندانی شدن آن‌ها، توان جامعه‌ی حقوق بشری ایران تا حد زیادی کاسته می‌شود و ما در حوزه‌ی حقوق بشر، گزارش‌گری و مستند‌سازی با مشکل جدی مواجه خواهیم شد.

جریان‌های این‌چنینی روی‌کردها و انعکاس‌های بین‌المللی دارد. اما به نظر می‌رسد روی‌کردهای بین‌المللی به جهت اعدام‌های اخیر چندان جدی نبوده است. آیا گروه‌های خارج از کشور نظیر شما در تلاش هستند به این احکام انعکاس بین‌المللی داشته باشند؟

انعکاس بین‌المللی حاصل فعالیت خود فعالان حقوق بشری و رسانه‌ها است. ما متاسفانه با مشکلی مواجه بودیم. مشکل این بود که جریان حقوق بشری به سمتی می‌رود که تبدیل به تجارت می‌شود و در گذشته این‌طور نبود. کسانی که فعال حقوق بشر یا قربانی نقض حقوق بشر بودند به فعالیت حقوق بشری به شکل حرفه‌ای برای کسب درآمد، شغل یا گذران زندگی نگاه نمی‌کردند. اما الان افراد و نهادهای حقوق بشری که در گذشته نگاه صرف حقوق بشری به مسئله قربانیان نقض حقوق بشر در ایران داشتند، الان وارد جریانی شدند که از فعالیت در این حوزه کسب درآمد می‌کنند. البته اگر کسب درآمد با نگاه حرفه‌ای باشد چندان مشکلی ندارد چون خیلی از سازمان‌های حقوق بشری هستند که درآمد کارمندان و حتا فعالان حقوق بشر حرفه‌ای آن‌ها را از این حوزه تامین می‌کنند اما در عین حال فعالیت حرفه‌ای دارند. اما چون این شیوه‌ی کار در جامعه‌ی ایرانی و حقوق بشری ایرانی هنوز جا نیفتاده و در دوره جنینی خود به سر می‌برد، ما با مشکلات بزرگ‌تری نسبت به گذشته مواجه هستیم.

افرادی که در حوزه‌ی حقوق بشر کار می‌کنند و به صورت درآمدی به این حوزه نگاه می‌کنند، سازمان‌هایی هستند که سعی دارند کمک را از دولت‌ها یا سازمان‌های حامی بگیرند

افرادی که در حوزه‌ی حقوق بشر کار می‌کنند و به صورت درآمدی به این حوزه نگاه می‌کنند، سازمان‌هایی هستند که سعی دارند کمک را از دولت‌ها یا سازمان‌های حامی بگیرند. وقتی سازمان حقوق بشری دریافت کمک می‌کند و طرح ارایه می‌دهد و در قبال آن مبلغی دریافت می‌کند، باید پاسخ‌گوی پولی که دریافت می‌کند هم باشد. که در کجا و به چه صورت خرج می‌کند و آیا این پول بازده داشته است یا نه. این روند رقابتی را در فعالیت حقوق بشری ایجاد می‌کند و کسانی که با این روش وارد می‌شوند سعی دارند دیگران را که مانند آن‌ها درآمدی دارند و به صورت صرف فعالیت حقوق بشری دارند را کنار بگذارند و خود یکه‌تاز حوزه‌ی حقوق بشر باشد.

فضای حقوق بشری ایران دارای چارچوب و قانون نیست که همه چیز برمبنای اصول اخلاقی و حرفه‌ای باشد. جامعه‌ی نحیف حقوق بشری است که آسیب‌پذیر است و دامنه‌ی نقض حقوق بشر آن‌قدر گسترده است که اگر به این سازمان‌ها که موجود کار می‌کنند سازمان‌های دیگری هم اضافه شود، باز هم خلا بزرگ فعالیت‌های حقوق بشری در آن وجود دارد.

نگاه اقتصادی و کالایی به مسئله حقوق بشر باعث می‌شود که این سازمان‌ها گروه‌های دیگر را پس بزنند و کسانی که مستقل فعالیت می‌کنند را فشار بیاورند که یا با آن‌ها و یا در حاشیه باشند. این فضا بین فعالان حقوق بشری تضاد ایجاد می‌کند. این تضاد هم در جامعه‌ی حقوق بشر شکاف به وجود می‌آورد و باعث می‌شود بر دفاع از قربانیان نقض حقوق بشر نگاه گزینشی حاکم شود. یعنی این قربانی آیا با دیدگاه‌های سازمانی که نگاه تجاری به مسئله حقوق بشر دارد، سازگار است و مخالفتی دارد یا نه؟ دوم این‌که آیا اگر از او حمایت شود به لحاظ تبلیغاتی آن‌قدر بازده دارد که نظر سازمان‌هایی که کمک کردند را تامین کند  و یا به صورت نمایش بتوان ارایه کرد یا نه.

این خود به خود آلودگی ایجاد می‌کند. ما بعضی از سازمان‌هایی که در گذشته در مسئله حقوق بشر موثر بودند و افرادی که به لحاظ فردی شخصیت محترمی دارند را هم می‌بینیم که وقتی وارد این سازمان‌ها می‌شودند، نسبت به مسئله حقوق بشر اخلاق بازاری و تجاری پیدا می‌کنند. این بزرگ‌ترین مشکلی است که در بازتاب و حمایت بین‌المللی و حتا در سطح منطقه‌ای از قربانیان نقض حقوق بشر داریم.

اخیرن خانم شیوا نظر‌آهاری به زندان طویل‌المدت محکوم شد، آقای کوهیار گودرزی، حسین رونقی‌ملکی، مهدی خدایی (دبیر سابق انجمن اسلامی دانشگاه آزاد)، دکتر احمد فخرالدین (وکیل دادگستری)، درسا سبحانی، بهزاد مهرانی، رسول نقی‌پور( روزنامه‌نگار)، آقای عابدینی، محبوبه کرمی،  و خیلی از افراد دیگر که سال‌ها کار کرده بودند و به عنوان چهره‌های شاخص استاندارد محسوب می‌شدند اما به دلیل محکومیت به حاشیه رانده شدند. این باعث می‌شود دیدبان‌های حقوق بشر را در ایران از دست بدهیم، کسانی که گزارش‌های آن‌ها سالم، صحیح و قابل استناد بود. این ضعف باعث می‌شود جامعه‌ی حقوق بشری ما هم در حمایت از فعالان حوق بشری و هم در حمایت از قربانیان تمام حوزه‌های نقض حقوق بشر، با مشکل بر خورد کند.

اگر فرض کنیم افرادی که در حوزه‌ی حقوق بشر گزارش‌گران مورد اعتماد بودند در چنین شرایط سختی قرار بگیرند که امکان ادامه فعالیت آن‌ها نباشد و از طرفی هم جریان باندی که اشاره کردید وجود داشته باشد، آیا فکر نمی‌کنید که اعتماد به گزارش‌های حقوق بشری کاهش خواهد یافت که در نهایت منجر به کاهش اعتماد جهانی به گزارش‌های داخل ایران می‌شود؟

شاید هم این اتفاق نیفتد. چون آن‌قدر رسانه‌ها قوی هستند و شهروند خبرنگارانی که به صورت غیرحرفه‌ای اخبار حرفه‌ای و مستند را از حوزه‌های مختلف از جمله نقض حقوق بشر می‌فرستند که باعث می‌شود در تامین گزارش مشکلی نداشته باشیم اما نگاه و تحلیل مسئله حقوق بشر مهم است. کسی که شناخته شده و استاندارد فعالیت حقوق بشری است، کسی است که قابلیت استناد دارد. یعنی اگر ما یا سازمان‌های حقوق بشری گزارش‌هایی را دریافت کنیم که در آن شبهه وجود داشته باشد یا ناقص باشد، با استناد  و تایید این افراد قابلیت انتشار دارد. اما اگر این افراد نباشند این هم مشکل پیدا می‌کند.

لذا به نظر من در حوز‌ه‌ی دریافت گزارش‌ها به مشکل خاصی بر نمی‌خوریم اما در استناد و در این‌که بتوان گزارش‌ها را کارکرد، پرونده‌ای برای آن تشکیل داد و بر روی آن تمرکز کرد قطعن مشکل خواهیم داشت.

 
کلیدواژه ها: , , , , , , , , , , , , ,

نظر شما چیست؟

image
image
image
image
image
image
image
image
image